Umowy o pracę na nowych zasadach

UMOWY O PRACĘ NA NOWYCH ZASADACH PO NOWELIZACJI Z 2023 ROKU

UMOWA NA OKRES PRÓBNY

1. Co zmieniło się w umowach o pracę na okres próbny?
Od 26 kwietnia 2023 r. zmieniły się przepisy dotyczące długości okresu próbnego, możliwości jego przedłużenia oraz ponownego zawarcia umowy o pracę na okres próbny.

2. Czy nadal można zawierać umowy o pracę na okres próbny na maksymalnie 3 miesiące?
Tak, zasadniczo okres próbny może trwać do 3 miesięcy, ale istnieją wyjątki.

3. Jakie są wyjątki od zasady 3-miesięcznego okresu próbnego?
Istnieje możliwość przedłużenia okresu próbnego o czas urlopu oraz inne usprawiedliwione nieobecności pracownika, jeśli strony się na to zgodzą. W umowie powinny znaleźć się dodatkowe zapisy w tym zakresie. Można je wprowadzić od razu przy zawieraniu umowy lub w trakcie zatrudnienia poprzez porozumienie, lub poprzez wypowiedzenie zmieniające.

4. Jakie ograniczenia dotyczą umowy o pracę na okres próbny w przypadku planowanej umowy na czas określony krótszej niż 12 miesięcy?
Zgodnie z nowymi zasadami okres próbny powinien zależeć od planowanej długości umowy na czas określony i wynosić odpowiednio:
a) jeden miesiąc – w przypadku zamiaru zawarcia umowy o pracę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy,
b) dwa miesiące – w przypadku zamiaru zawarcia umowy o pracę na czas określony wynoszący co najmniej 6 miesięcy i krótszy niż 12 miesięcy.

5. Czy istnieje możliwość wydłużenia okresu próbnego?
Tak, strony mogą jednokrotnie wydłużyć w umowie o pracę jednomiesięczny lub dwumiesięczny okres próbny, nie więcej jednak niż o miesiąc, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy.

6. Czy przepisy precyzują, jakiego rodzaju prace uzasadniają wydłużenie okresu próbnego?
Nie, decyzja w tej kwestii należy do stron umowy.

7. Co należy zawrzeć w umowie o pracę na okres próbny?
Oprócz standardowych elementów należy uwzględnić czas trwania umowy, ewentualne przedłużenie okresu próbnego o urlop lub nieobecności oraz planowany okres następnej umowy na czas określony.

8. Czy w umowie o pracę na okres próbny trzeba zawrzeć planowany okres następnej umowy na czas określony?
Tak, jeśli strony mają zamiar zawrzeć kolejną umowę na czas określony krótszy niż 12 miesięcy.

9. Czy pracodawca ma obowiązek zatrudnić pracownika po upływie czasu, na jaki została zawarta umowa na okres próbny?
Nie. Wskazanie przez pracodawcę na zamiar zawarcia umowy na czas określony nie stanowi dla pracownika bezwzględnej gwarancji dalszego zatrudnienia po okresie próby.

10. Czy można ponownie zawrzeć umowę o pracę na okres próbny z tym samym pracownikiem?
Tak, ale tylko w celu wykonywania innego rodzaju pracy. Nie jest już natomiast dopuszczalne ponowne zawarcie umowy na okres próbny, jeżeli pracownik miałby być zatrudniony w celu wykonywania tego samego rodzaju pracy, jaką już wcześniej wykonywał u tego pracodawcy. Oznacza to, że zatrudnienie pracownika na innym stanowisku nie jest wystarczające do ponownego zawarcia umowy na okres próbny, jeśli miałby wykonywać podobną pracę.

UMOWA NA CZAS OKREŚLONY

11. Co zmieniło się w umowach o pracę na czas określony?
Od 26 kwietnia 2023 r. w wypowiedzeniu umowy o pracę na czas określony trzeba wskazywać przyczynę uzasadniająca wypowiedzenie, podobnie jak przy umowie na czas nieokreślony.

12. Czy pracodawca musi zawiadomić zakładową organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony?
Tak, jeżeli pracownik jest reprezentowany przez taką organizację, pracodawca ma obowiązek zawiadomić ją na piśmie, podając przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy.

13. Jakie prawa przysługują pracownikowi, który otrzymał nieuzasadnione lub naruszające przepisy wypowiedzenie umowy o pracę na czas określony?
Pracownikowi przysługują takie same roszczenia jak pracownikowi zatrudnionemu na czas nieokreślony, w tym możliwość dochodzenia bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - przywrócenia do pracy albo odszkodowania.

14. Czy do umów o pracę na czas określony zawartych przed 26 kwietnia 2023 r. stosuje się nowe przepisy?
Tak, nowe przepisy dotyczące umów o pracę na czas określony obejmują również umowy zawarte przed 26 kwietnia 2023 r.

ZMIANA RODZAJU UMOWY O PRACĘ

15. Co nowego wprowadziła nowelizacja kodeksu pracy z 26 kwietnia 2023 r. w kwestii zmiany rodzaju umowy o pracę?
Pracownicy zatrudnieni u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy zyskali prawo do tego, aby raz w roku kalendarzowym wnioskować o zmianę rodzaju umowy o pracę (z wyjątkiem umowy na okres próbny) na umowę na czas nieokreślony lub o bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy.

16. Czy w przypadku wnioskowania o zmianę rodzaju umowy do okresu zatrudnienia pracownika wlicza się okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy?
Tak, jeśli zmiana pracodawcy nastąpiła na zasadach określonych w art. 231 Kodeksu pracy, a także w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy nawiązanych przez pracodawcę poprzednio zatrudniającego tego pracownika.

17. Czy pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi odpowiedzi na ten wniosek?
Tak, musi to zrobić w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania wniosku. W przypadku odmowy uwzględnienia wniosku pracodawca musi poinformować pracownika o przyczynie odmowy. Za niezastosowanie się do wskazanych obowiązków pracodawcy grozi kara grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

Agnieszka Szczodra-Hajduk, adwokat, Szefowa Praktyki Prawa Pracy kancelarii Hogan Lovells.